Uroczystość Niepokalanego Poczęcia NMP - 8.XII

Radość wyśpiewywana w tekstach narodzenia Maryi jako „Jutrzenki zbawienia” staje się znakiem Niepokalanego Poczęcia przyszłej Matki Zbawiciela.

 Zachowanie Maryi od grzechu pierworodnego i jego skutków dokonało się ze względu na przewidziane misterium paschalne Jej Syna, który gładzi grzechy świata – z kolekty na uroczystość Niepokalane Poczęcia NMP. 


Dalej zachowanie od grzechu pierworodnego obejmuje wyjęcie spod wszelkiego wpływu szatana, „od wszelkiej zmazy”(kolekta). Teksty mszalne i Liturgii godzin inspirowane są zarówno tekstami biblijnymi jak i dokumentem ogłaszającym Niepokalane Poczęcie jako prawdę wiary (bulla Piusa XII „Ineffabilis Deus” z 8 grudnia 1854r.

Niepokalana

Historycznie, powstanie tej uroczystości wiąże się z wieloma źródłami.
Na wschodzie świętowano już w VII wieku, dzień „poczęcia św. Anny” (9 grudnia w naszym kalendarzu). W XI wieku święto to, przyniesione przez pielgrzymów angielskich na Zachód, otrzymało wyraźniejszą treść. Biskup Anzelm z Canterbury (+1109) wprowadził w swojej diecezji święto Poczęcia NMP. Święto rozszerzyło się we Francję, Italię, mimo oporów niektórych teologów, w tym słynnego Bernarda z Clairveaux.

Duns Szkot teologicznie opracował ideę uprzedniego odkupienia, mocą przyszłych zasług Jezusa Chrystusa, co stworzyło mocne podstawy do zaaprobowania święta przez Sykstusa IV (1476) dla diecezji rzymskiej (świętowanego uprzednio przez franciszkanów).

Klemens XI rozciągnął je na cały Kościół w 1708r.

Najważniejsze znaczenie dla ugruntowania się święta miało ogłoszenie przez Piusa IX w 1854 roku Niepokalanego Poczęcia NMP jako dogmatu wiary.

Skomponowano także nowe teksty (1863) dla Liturgii godzin i Mszy św. (poprzednie były autorstwa Leonardo Nagaroliego, na polecenie Sykstusa IV). Mszał Pawła VI w części zachował dawne teksty. Zmieniono czytania, psalm responsoryjny, dołączono własną prefację.

Z uroczystością Niepokalanego Poczęcia NMP łączy się powstanie tzw. Godzinek. Posiadają one strukturę Liturgii godzin. Nie znamy jednak ani autora Godzinek, ani czasu i miejsca ich powstania. Najprawdopodobniej powstały w XIV lub XV wieku jako wynik sporów między zwolennikami Dunsa Szkota tzw. skotyści, a tomistami na temat tłumaczenia Niepokalanego Poczęcia NMP. Tomasz z Akwinu i jego zwolennicy uważali, że nie można pogodzić przywileju Niepokalanego Poczęcia NMP z dogmatem o powszechności odkupienia. Problem ten rozstrzygnął Duns Szkot przyjmując uprzednie odkupienie.

Mocą przyszłych zasług Jezusa Chrystusa, Maryja została zachowana od zmazy grzechu pierworodnego. Spory te skłoniły franciszkanina Leonardo Nagaroliego z Werony do napisania oficjum ku czci Niepokalanej zawsze Dziewicy Maryi. Oficjum to zatwierdził papież Sykstus IV w 1476 roku. Zdaniem niektórych badaczy, Godzinki są właśnie tłumaczeniem tego oficjum. Przypuszcza się, że do polski Godzinki przeszczepili jezuici. Za tłumacza niektórzy uważają ks. Jakuba Wujka, inni przypisują autorstwo ks. Piotrowi Rodriguezowi (1531-1617), a tłumaczenie bliżej nie znanemu jezuicie krakowskiemu.

Godzinki, które nazwać można „małym katechizmem” stały się bardzo rozpowszechnioną i lubianą formą czci NMP nie tylko wśród ludu, ale także szlachty i rycerstwa.

Literatura;
Liturgika II Liturgia i czas – Ks. Bogusław Nadolski
E. Podhorecki Godzinki o Niepokalanym Poczęciu NMP, w Mały Słownik Maryjny strony 24-26,


Przygotował:
Artur Michoń
Diecezjalna Diakonia Liturgiczna.